Часть 35

Түнгі лагерь баяу тынышталып қалған. (Ночной лагерь постепенно затих.) Киіз үйлер мүлгіп тұрды, оттар өшкен. (Юрты дремали, костры затихли.) Бірақ бір шетте — сайранның ар жағында — үшеуі ғана ояу еді: Динара, Айжан және Нұртай. (Но в стороне, за сайраном, трое всё ещё не спали: Динара, Айжан и Нұртай.) Олар аспан астында отырды, ал Қарағандының жұлдыздары ерекше жарық болатын. (Они сидели под открытым небом, и звёзды над Карагандой были особенно яркими.) — Анашым... — деп жай ғана тіл қатты Нұртай, — Сен бұрын қандай едің? Қарағанды қалай болды? (— Мамочка... — тихо начал Нұртай, — А какой ты была раньше? Как ты стала Карагандой?) Динара біраз үнсіз қалды. Сосын сөйлей бастады — дауысы дала желіндей жұмсақ, бірақ тұтас дәуірдің күші бар. (Динара долго молчала. Потом заговорила — голос был мягкий, как степной ветер, но в нём была сила целой эпохи.) — Мен... мен алғашында жай ғана қыз едім. Жас, қорқақ, бірақ арманы бар. Аппақ лақ сияқты... (— Я... я сначала была просто девочкой. Молодой, пугливой, но с мечтой. Как белоснежный козлёнок...) Ол жымиды, алыстағы бір сәтті еске алғандай. (Она улыбнулась, будто вспомнив далёкий момент.) — Әкем малшы еді. Біз шеткі ауылда тұрдық. Дала... кең, тыныш. Таңертең ерте қой соңында жүретінбіз. Бір күні, он екі жаста едім, даланың түбінен қара бір тас тауып алдым. Қатты, ауыр. Оны отқа салғанда... жылу шықты. (— Отец был пастухом. Мы жили в далёком ауле. Степь... просторная, тихая. Утром мы пасли овец. И вот однажды, мне было двенадцать, я нашла в земле чёрный камень. Твёрдый, тяжёлый. Я бросила его в огонь... и он дал тепло.) Айжан үнсіз тыңдады. (Айжан слушала, затаив дыхание.) — Сонда ол не болды? (— И что это было?) — Ол көмір еді, қызым. Бірақ мен ол кезде білмедім. Әкем де білмеді. Бірақ сол күннен кейін менде бір сұрақ пайда болды: «Бұл тас неге жылу береді?» (— Это был уголь, дочка. Но тогда я не знала. И отец не знал. Но с того дня у меня появился вопрос: «Почему этот камень даёт тепло?») Ол екеуіне қарады — көзінде көмір емес, от тұрды: білімге құштарлық, ашуға батылдық. (Она посмотрела на них — в её глазах был не уголь, а огонь: жажда знаний, смелость открытий.) — Сол сұрақ мені оқуға итермеледі. Алдымен ауыл мектебін бітірдім, сосын техникум, сосын институт. Инженер болдым. Бірінші шахтаға түскен күнім — менің туған күнімдей. Қара тастың ішінде өмір бар екенін сол кезде ұқтым. (— Этот вопрос подтолкнул меня учиться. Сначала я закончила сельскую школу, потом техникум, затем институт. Стала инженером. День, когда я впервые спустилась в шахту — был как день моего второго рождения. Я поняла тогда: в чёрном камне живёт жизнь.) Нұртай жұтынып тыңдады. Айжан оның қолын ұстап алды. (Нұртай проглотил ком в горле. Айжан взяла её за руку.) — Сенің тарихың — біздің тарихымыз, анашым. (— Твоя история — это и наша история, мамочка.) Динара бас изеді. (Динара кивнула.) — Солай. Енді сендер жалғастырыңдар. Бұл қала, бұл дала, бұл халық — сендердің жауапкершіліктерің. Қарапайым қойшы қызы — қалаға айналды. Енді Юго-Восток пен Майкудук — жаңа тарих бастайды. (— Так и есть. Теперь вы продолжите. Этот город, эта степь, этот народ — ваша ответственность. Простая пастушья дочь стала городом. А теперь Юго-Восток и Майкудук начнут новую историю.) Дала сол сәтте үнсіз қалды — ана мен балаларының сөзін тыңдап тұрғандай. (И степь замерла в тот момент — как будто прислушивалась к словам матери и её детей.)