Часть 40

Келесі күні. Таң алдында. (Следующее утро. До рассвета.) Айжан мен Нұртай етекке қарай келе жатты. Аяқтарында ауыр етік, арқаларында рюкзак. (Айжан и Нұртай шли вниз по склону. На ногах тяжёлые ботинки, за спиной рюкзаки.) — Міне, осы жер... Анашым Динара осы шахтада алғаш көмір тапқан... — деді Айжан. (— Вот это место… Здесь мама Динара впервые нашла уголь… — сказала Айжан.) Шахта ескі. Ағаш тіреулер қисайған, кіреберісі жартылай жабылған. (Шахта старая. Деревянные опоры покосились, вход частично завален.) Нұртай қолшамды жағып, ішке кірді. Айжан соңынан ерді. (Нұртай включил фонарик и вошёл. Айжан пошла следом.) Ішінде үнсіздік. Бірақ бұл — қарапайым үнсіздік емес. Бұл — ұйықтап жатқан естеліктердің тыныштығы. (Внутри — тишина. Но не обычная. Это — тишина спящих воспоминаний.) Олар тереңге қарай жүре берді. Бір сәтте Айжан тоқтап қалды. (Они шли всё глубже. Вдруг Айжан остановилась.) — Тұра тұр... Мұнда бірдеңе бар, — деді ол. (— Подожди… Здесь что-то есть, — сказала она.) Жер астындағы қабырғада шеге мен ескі қорап тұр. Қораптың бетінде: «1943. Қарағанды. Қызметтік хаттар.» (На стене под землёй — гвоздь и старая коробка. На ней: «1943. Караганда. Служебные письма.») Нұртай қорапты ашты. Ішінен сарғайған хаттар, сызылған карта, және бір күнделік шықты. (Нуртай открыл коробку. Внутри — пожелтевшие письма, старая карта и дневник.) Айжан күнделікті ашты. Іші — Динараның даусы. (Айжан открыла дневник. Внутри — голос Динары.) > «1943. Мен 13-темін. Алғаш рет шахтаға түстім. Бұл көмір емес — бұл менің халқымның үміті. Кешке соғысқа кетем. Бірақ бұл хаттарды қалдырам. Бір күні менің балаларым қайта табар...» ( 1943. Мне 13. Я впервые спустилась в шахту. Это не просто уголь — это надежда моего народа. Вечером ухожу на фронт. Но оставляю эти письма. Когда-нибудь мои дети их найдут...) Нұртай мен Айжан үнсіз қалды. (Нуртай и Айжан замолчали.) — Бұл... Бұл бізге емес. Бұл — біз арқылы болашаққа айтылған сөз, — деді Айжан. (— Это… Это не нам. Это сказано через нас — в будущее, — сказала Айжан.) — Демек, біздің жолымыз енді басталды, — деді Нұртай. (— Значит, наш путь только начинается, — сказал Нуртай.)